Konfraternia św. Rocha 1854 - 1881


Bractwo religijne, czyli inaczej konfraternia, to zrzeszenie religijne erygowane formalnym dekretem przez władze kościelne, jako stała fundacja mająca osobowość prawną, własną administrację oraz statuty regulujące strukturę, charakter i cele bractwa, a także sposoby ich realizacji. Celem każdego bractwa jest szerzenie kultu publicznego w Kościele, pogłębianie i aktywizowanie chrześcijańskiego życia członków bądź prowadzenie określonej działalności religijnej lub społecznej. Najczęściej bractwo realizuje różne cele, z których jeden określa jego specyfikę.

Erygowanie bractwa na terenie parafii brochowskiej przypada na okres ponownego rozkwitu tej formy działalności religijnej. W archiwum parafialnym zachowała się Księga Bractwa, czyli Konfraterni św. Rocha parafii Brochów, prowadzona w latach 1854-1881. Księgę możemy podzielić na trzy części. Pierwsza część zawiera status bractwa, czyli motywy i cel powstania, obowiązki członków i promotora, zasady zwoływania sesji, czy chociażby akt ślubowania nowego członka. W drugiej części odnotowano pierwszych członków konfraterni oraz umieszczono informacje na temat przebiegu poszczególnych sesji bractwa. Trzecia część uwzględnia wszelkie wpłaty na rzecz bractwa, dokonane przez jego członków w podziale na lata i kwartały.

Statut, który nosi tytuł Cel i obowiązki Bractwa czyli Konfraterni Świętego Rocha przy tymże Kościele, zawiera datę założenia bractwa w parafii, a mianowicie 12 listopada 1854 roku. Pod datą zostali wypisani pierwsi członkowie konfraterni brochowskiej, którzy przybyli zapewne na spotkanie erygujące wspólnotę. Na pierwszym miejscu wpisano Władysława Lasockiego (1824-1882), który był synem właściciela dóbr brochowskich Józefa Gabriela Lasockiego i Józefy Czarnieckiej z Czarncy h. Łodzia. Można uznać, że Władysław Lasocki uczestniczył w życiu konfraterni brochowskiej do września 1867 r., kiedy to dokonał ostatniej wpłaty na rzecz bractwa.

Parafianie założyli bractwo z nieprzymuszonej woli, aby wyjednać dla siebie zbawienie Boga i iść za przykładem św. Rocha, który poświęcił swoje życie dla ubogich i chorych. Wszyscy członkowie bractwa byli zobowiązani do troski i empatii w stosunku do drugiego współbrata. Oprócz naśladowania św. Rocha członkowie bractwa mieli obowiązek unikać towarzystw mniej skromnych, wystrzegać się lub skończyć z wcześniej nabytymi nałogami, wychowywać swoje dzieci po chrześcijańsku i dbać o odpowiednie zachowanie domowników. Każdy członek bractwa bez względu na płeć miał przybyć do kościoła w niedzielą lub święto jeszcze przed mszą świętą, w celu śpiewania pieśni religijnych i odmawiania różańca świętego. Do obowiązków członków bractwa należała także posługa w kościele, taka jak rozdawanie świec wiernym podczas procesji, zbieranie datków na świece, pomaganie sługom kościelnym podczas mszy żałobnych czy odpustów. Ponadto, każdy członek konfraterni był zobowiązany do spowiedzi i przyjmowania komunii świętej w dzień patrona parafii i bractwa, czyli 16 sierpnia. Członkowie bractwa codziennie musieli odmawiać trzy razy Ojcze Nasz, trzy razy Zdrowaś Mario i raz Wierzę w Boga, a na koniec po trzykroć dodać Chwała Ojcu.

W latach 1854-1881 wpisano do księgi 510 nazwisk. Za wykazem wpłacanych składek odnotowywano dodatkowo nazwiska wszystkich zmarłych członków konfraterni. Na liście zmarłych można doliczyć się 95 nazwisk.

Bractwa kościelne spełniały szczególną rolę w życiu każdej parafii, ponieważ nie tylko integrowały lokalną społeczność, ale niosły również pomoc potrzebującym. Taki charakter miało niewątpliwie Bractwo św. Rocha w Brochowie, którego historia była jeszcze do niedawna kompletnie nieznana. Z dzisiejszej perspektywy trudno jest stwierdzić, dlaczego jego działalność została przerwana w 1881 r., o czym może świadczyć ostatni rok pobierania składek od jego członków. Z drugiej jednak strony, zaprzestanie pobierania obowiązkowych opłat, nie musi być jednoznacznym dowodem rozwiązania konfraterni. Zasmuca jedynie fakt braku większej ilości źródeł, za pomocą których można by było szerzej opracować działalność tej wspólnoty na ziemi brochowskiej. Z dostępnej bazy źródłowej możemy jednak wywnioskować, że konfraternia św. Rocha była dobrze zorganizowana, a jej udokumentowane istnienie, do co najmniej 1881 r., świadczy o dużej rotacji członków i nie narzekaniu na braki nowych braci i sióstr.

dr Marta Przygoda-Stelmach